آینه جم- اسماعیل منصورنژاد

بدون پرداختن به اصطلاحات فنی خسته‌کننده و غیر ضروری که نوشته را طولانی می‌کند، نگاهی گذرا به نقشه‌های اقلیمی جهان نشان می‌دهد که امسال بازیگران بزرگ‌تری در پشت صحنه برای متفاوت‌بودن پاییز و زمستان بوشهر حضور دارند. آخرین تحلیل نگارنده از نقشه‌ها و داده‌های اخیر از سایت‌های معتبر هواشناسی جهانی در تاریخ 15 سپتامبر 2026 (24 شهریورماه 1405)، نشانه‌هایی از پاییز و زمستانی پربارش و احتمالاً متلاطم را برای جنوب کشور ـ به ویژه بوشهر ـ ترسیم می‌کند.

اولین نشانه، در قلب اقیانوس آرام است. شاخص«Niño 3.4» که نبض اقلیم جهان است، روی عددی خیره‌کننده (بالای ۲.۳) قرار گرفته و به نظر می‌رسد همچنان رو به افزایش باشد. این یعنی ما با یک «ال‌نینو»(1) قوی روبه‌رو هستیم؛ پدیده‌ای که وقتی با این شدت رخ می‌دهد، معمولاً تراز بارش‌های جنوب ایران را به شدت بالا می‌برد. (تصویر: SST Anomaly Time Series)

اما این گرمای دوردست، چگونه به بوشهر می‌رسد؟ پاسخ در «سوختِ» موجود در همسایگی ما است. بررسی دمای سطح آب خلیج فارس نشان می‌دهد که دمای آب در برخی نقاط به بالای ۳۲ درجه سانتی‌گراد رسیده است. این دمای بالای نرمال، مانند یک مخزن عظیم رطوبت عمل می‌کند که هر زمان سامانه‌ای از سمت غرب(2) وارد شود، آن را به شدت تقویت کرده و تبدیل به بارش‌های متمرکز و سیل‌آسا می‌کند.(تصویر: Sea Surface Temperatures)

اگر به انتهای سمت چپ و بالای نقشۀ بالا نگاه کنیم، خلیج فارس با رنگ صورتی پررنگ و بنفش مشخص شده است. با توجه به راهنمای سمت راست (Color Bar)، این یعنی دمای آب در خلیج فارس در حال حاضر بالای ۳۲ درجه سانتی‌گراد است. این دما بسیار بالا و نشان‌دهندۀ یک منبع عظیم انرژی و رطوبت در نزدیکی بوشهر است.

شمال اقیانوس هند و دریای عمان نیز با رنگ قرمز تیره دیده می‌شوند که دمایی بین ۲۹ تا ۳۱ درجه دارند. این یعنی کل پهنۀ آبی جنوب ایران به شدت گرم است.

بر اساس نقشۀ زیر که اختلاف دمای هفت روزه از سطح آب را نشان می‌دهد، روند دمای آب در هفته‌های اخیر در خلیج فارس همچنان صعودی بوده و این یعنی «سوخت» لازم برای بارش‌های شدید در دسترس است.(تصویر: SST Anomaly 7-day Change)

البته در هواشناسی، «قطعیات» جای خود را به «احتمالات» می‌دهند. دانش هواشناسی نیز دانش «احتمالات» است، اما وقتی موتور محرک جهانی (ال‌نینو) و سوخت محلی (دمای آب‌های خلیج فارس و دریای عمان) هر دو در وضعیت «بیش از حد نرمال» باشند، «احتمال قوی» می‌رود شاهد زمستانی باشیم که رکوردهای بارش‌های سال‌های اخیر را به چالش بکشد.

امسال، تمام شواهد اقیانوسی می‌گویند که بوشهر باید خود را برای زمستانی متفاوت و احتمالاً پربارش آماده کند. چنین باد.

پانوشت:

1- پدیده‌ای ناشی از گرم‌شدن غیرعادی آب‌های اقیانوس آرام که باعث تغییر در الگوهای بارشی کل جهان می‌شود.

2- تودۀ هوای سودانی که رطوبت دریای سرخ را وارد بوشهر می‌کند.

منبع: پیغام