محمود روشن: شاید روزهایی که با عشق کُلنگ اولین فازهای پارس جنوبی زده می شد، خبرهای مسرت بخشی برای مردم و مسئولین جنوب استان مخابره می شد اما با گذشت زمان و پیشرفت فازها و همچنین توسعه حمل و نقل و صنعت در این منطقه از استان، اوضاع رنگ دیگری به خود گرفت.
به گزارش جنوب نیوز، حدوداً یک سال پیش حجت الاسلام بحرینی امام جمعه عسلویه با نگرانی از افزایش سرطان خون و بیماری های قلبی در منطقه عسلویه، بازنده ی اصلی تأسیسات پارس جنوبی را مردم عسلویه دانست و نسبت به این موضوع به مسئولین هشدار داد. این خطیب جمعه عسلویه افزایش بیماری‌های سرطان خون و قلبی در عسلویه را ناشی از آلودگی های نفت و گاز پارس جنوبی برشمرد و مردم را بازنده ی این توسعه صنعتی خواند.
گرچه در آن مقطع واکنشها برای پاسخگویی به این نگرانیها درخور نبود. این روزها مراجعات مردم به مراکز درمانی و همچنین افزایش شتابان انواع سرطان در مناطق جنوبی استان خبرهایی بس غم انگیز و نگران کننده ای را برای ما و هم استانیهایمان رقم زده اند.
با این حال تذکرات ادامه داشت تا سفر نوروزی مقام معظم رهبری که با درک از نگرانیهای این منطقه در اولین اقدام سفارش به خاموش کردن مشعل های پارس جنوبی دادند. با این وجود لازم دانستیم یک بار دیگر به مسئولین امر تلنگری زده باشیم تا به جد پیگیر مسئله ای باشند که به شدت با جان مردم این مناطق از استان درگیر است و راه حلی نه برای درمان که برای پیشگیری از آن پیدا کنند.


مقادیر ناچیز آلاینده در هوا و ارتباط آن با بروز سرطان

همانطور که متخصصین امر می دانند دو عامل اصلی محیطی و ژنتیکی می توانند منجر به بروز انواع سرطانهای خونی و تنفسی شوند. در مناطق جنوبی استان با توجه به مجاورت شهرها در جوار بزرگترین پالایشگاه ها و تاسیسات صنعتی و گازی میزان آلاینده های محیطی که به ریه افراد وارد می شود بسیار زیاد است.
دکتر عاطفه فخاریان، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به اثرات مواجهه با آلاینده‌های هوا در عملکرد سیستم تنفسی می گوید: اثرات مخرب برخی از آلاینده‌ها تنها با افزایش بیش از حد مجاز آنها در هوا ظاهر می‌شود در حالیکه وجود مقدار کمی از برخی مواد در هوا می‌تواند باعث ایجاد بیماری یا سرطان در افراد شود.
وی می افزاید: آلاینده‌های موجود در هوای شهرها، بسته به میزان حلالیت آنها در آب، بر روی دستگاه فوقانی یا تحتانی دستگاه تنفسی اثر می‌گذارند و علایم اولیه این اثرات شامل تنگی نفس، خس خس سینه و احساس سنگینی بر روی قفسه سینه خواهد بود که حاکی از اختلال و کاهش عملکرد ریه‌ها است.
بروز سرطان از عوارض بلند مدت آلودگی هوا
در دهه 50 میلادی با تشدید آلودگی هوا در لندن 2500 نفر در فاصله زمانی کمتر از 3‌هفته جان باختند و تنها در مدت چهار ماه، آلودگی شدید، تعداد مرگ و میر را به 12‌هزار نفر رساند. این اتفاق سبب پی بردن محققان به رابطه آلودگی هوا و مرگ و میر انسان‌ها شد. یافته‌های پژوهشی طی سال‌های اخیر رابطه آلودگی هوا با مرگ و میر را بارها و بارها به اثبات رسانده‌اند.
دکتر مجید مختاری عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران معتقد است باید برای کاهش آلودگی هوا چاره‌ای اندیشید در غیر این صورت و با ادامه روند فعلی آلودگی هوا ایران در زمینه داروهای سرطانی برای کشورهای دیگر به بازاری سرشار از سودهای گزاف تبدیل خواهد شد.
وی می افزاید عوارض بلندمدت آلودگی هوا به صورت سرطان‌های متفاوت و تغییرات ژنتیکی در نسل‌های آینده بروز می‌یابد. به عبارتی آلاینده‌های زیست‌محیطی به صورت عامل تخریب‌کننده ژن‌ها ظهور می‌کند و ادامه می دهد که شایع‌ترین سرطان مرتبط با آلودگی هوا، سرطان ریه است. آلودگی هوا علاوه بر آنکه منجر به بروز سرطان می‌شود، آرام آرام نیز سبب تغییرات ساختاری و ژنتیکی در بافت‌های بدن و تبدیل به عامل سرطانزایی در بافت‌های دیگر نیز می‌شود.
ذرات ریز معلق در هوا با اندازه‌های 5/2 تا 10 میکرون و ترکیبات ارگانیک فرار (VOC) که از ترکیب‌های متفاوتی تشکیل شده‌اند، حلقه بنزن که در سوخت وجود دارد، حلقه‌های خاصی که در سوخت دیزل (گازوییل) دیده می‌شود و نیز تشعشعات زیرزمینی متسع شده از اورانیوم (رادون) همگی جزو آلاینده‌هایی هستند که نقش آنان در سرطان‌زایی به اثبات رسیده است.
به گفته وی بر اساس نتایج یافته‌های پژوهش‌های جامع و طولانی‌مدت در اروپا، آمریکا و کانادا، آلودگی هوا سبب ازدیاد سرطان پستان (در مقطع سنی قبل و بعد از یائسگی) و سرطان مثانه نیز می‌شود. نتایج مطالعه‌ای از تایوان نیز اخیرا ارتباط مستقیم آلودگی هوا را با سرطان مغز نشان داده است.



آلوگی های زیست محیطی منطقه بیش از حد مجاز
در زمینه زیست محیطی نیز معاون محیط انسانی سازمان محیط زیست در گفتگو با یک خبرگزاری اعلام کرده است که دراین منطقه نه فاضلابهای عادی و نه پسابهای صنعتی مطابق موازین محیط زیست مدیریت نمی شوند و طرح جامع مدیریت پسماند در این منطقه رعایت نمی شود.
وی همچنین در این گفتگو تصریح کرده است که بر اثر پخش ذرات معلق مواد شیمیایی مانند اوره و آمونیاک در آسمان عسلویه و همچنین اکسیدهای گوگرد و نیتروژن هوای این منطقه نیز به شدت آلوده است. علاوه بر این موارد ریز گردهایی که هر از چندگاهی به صورت محلی یا از کشورهای مجاور نیز وارد هوای منطقه می شوند را نیز باید در نظر گرفت. به این صحبتها باید ترکیبات مخرب بنزن که یکی از منابع اصلی آنها پتروشیمی برزویه می باشد را نیز اضافه کرد.
حال با جمیع این اوصاف وضعیت کنونی مناطق جنوبی استان را باید به موضوعات مطرح شده توسط این متخصصین بست داد تا عمق فاجعه ای که هم اکنون شاید در اوایل آن هستیم روشن شود و برای برون رفت از آن چاره ای اندیشید.



اثرات غیر مستقیم آلاینده ها بر تغدیه مردم مناطق جنوبی استان بوشهر

از طرف دیگر وجود آلاینده های موجود در هوا را در نظر گرفته که در صورت حداقل چند بارش در طول سال که منجر به باران های اسیدی می شود چه تاثیری بر پوشش گیاهی این منطقه می گذارد. مناطق جنوبی استان علاوه بر فعالیتهای صنعتی، فعالیتهای کشاورزی زیادی را نیز پوشش می دهند که از جنوب شهرستان دشتی و شهرستان دیر تا جم گسترده است.
استفاده از کودها و سموم شیمیایی و برداشت این محصولات قبل از پایان یافتن اثرات سمی روی میوه جات و سبزیجات از جمله گوجه های این مناطق نیز می تواند اثرات زیانباری در دستگاه های تغذیه ای به مرور زمان در کوتاه مدت و بالأخص در بلند مدت برای ساکنین این منطقه از استان داشته باشد.
با در نظر گرفتن این اوصاف صید جانداران دریایی در این منطقه نیز تا حدودی رونق دارد، در منطقه ای که با فعالیتهای فراوان صنعتی و پسابهای شرکتهای مربوطه می تواند خطر دیگری را برای این منطقه در بر داشته باشدو در کل باید گفت صنعت و  کشاورزی مناطق جنوبی استان با روشهای غیر اصولی اداره می شوند و در صورت ادامه رویه کنونی باید شاهد افزایش سرطانهای ناشی از این گونه فعالیتها باشیم.
جا دارد مسئولین امر بالأخص دانشگاه علوم پزشکی استان کارگروهی را جهت بررسی میزان آلاینده های زیست محیطی مناطق جنوب استان و همچنین بررسی نوع استفاده کودها و سموم شیمیایی و ارتباط آن با افزایش ابتلا به سرطان در این منطقه تشکیل داده و هرچه زودتر نتایج را در خدمت مسئولین زیربط چه در وزارت نفت و چه مجموعه وزارت کشور از جمله استانداری و فرمانداری این مناطق قرار داده تا شرایط لازم جهت جلوگیری از بروز مشکلات گسترده ای که احتمال می رود عوامل اصلی افزایش سرطان در این مناطق باشند را فراهم نمایند.