آینه جم؛ علی فقیه- روز خبرنگار قرار است فرصتی برای پاسداشت حرفهای باشد که ستون مهمی از جامعه مدنی و یکی از ارکان نظارت عمومی بر عملکرد مسئولان است؛ روزی برای قدردانی از کسانی که با قلم، دوربین و روایت خود، واقعیتهای جامعه را ثبت میکنند و گاه هزینه سنگینی برای انجام وظیفه حرفهای خود میپردازند. اما آیا هر مراسمی که با عنوان «تجلیل از خبرنگاران» برگزار میشود، الزاماً به معنای پاسداشت واقعی خبرنگاری است؟
مراسم تقدیر از خبرنگاران که توسط استانداری بوشهر برگزار شد ، میبایست بیش از آنکه صرفاً یک برنامه مناسبتی باشد، باید فرصتی برای توجه جدی به وضعیت حرفهای رسانهها، مشکلات خبرنگاران و جایگاه پیشکسوتان این عرصه باشد. با این حال، وقتی در چنین مراسمی مرز میان خبرنگار حرفهای و خبرنگارنما روشن نباشد و سابقه، تجربه، تخصص و عملکرد رسانهای افراد ملاک قرار نگیرد، طبیعی است که این پرسش شکل بگیرد که اساساً چه چیزی مورد تقدیر قرار گرفته است؛ «خبرنگاری» یا صرفاً «حضور در فضای رسانهای»؟
خبرنگاری یک عنوان تشریفاتی نیست. خبرنگار حرفهای کسی است که اصول راستیآزمایی، استقلال، مسئولیت اجتماعی و اخلاق حرفهای را میشناسد و برای تولید و انتشار خبر، اعتبار رسانه و مخاطب را سرمایه اصلی خود میداند.
بنابراین نمیتوان صرف داشتن یک کانال، صفحه مجازی یا عنوان رسانهای، افراد را بدون توجه به سابقه و عملکردشان در جایگاه خبرنگار حرفهای قرار داد.
از سوی دیگر، یکی از ضعفهای قابل تأمل چنین برنامههایی، کمرنگ بودن جایگاه پیشکسوتان عرصه خبر و رسانه است. پیشکسوتانی که سالها در شرایط دشوار، چراغ رسانه را روشن نگه داشتهاند، شایسته آن هستند که در چنین روزی نه فقط به عنوان مهمان، بلکه به عنوان صاحبان تجربه و سرمایههای معنوی جامعه رسانهای مورد احترام و توجه قرار گیرند.
پیشکسوت خبرنگاری تنها فردی با سابقه کاری طولانی نیست؛ او بخشی از حافظه تاریخی رسانه و شهر است. بسیاری از اتفاقات و تحولات اجتماعی و سیاسی سالهای گذشته، توسط همین افراد ثبت و روایت شده است. بیتوجهی به آنان، در واقع بیتوجهی به بخشی از تاریخ رسانهای جامعه است.
از مسئولان انتظار میرود میان تقدیر واقعی و مراسم تشریفاتی تفاوت قائل شوند. اگر قرار است از خبرنگاران تقدیر شود، باید معیارهای مشخصی برای شناسایی خبرنگار حرفهای وجود داشته باشد؛ سابقه فعالیت، کیفیت آثار، پایبندی به اخلاق حرفهای، فعالیت مستمر، استقلال در کار رسانهای و تأثیرگذاری اجتماعی میتواند بخشی از این معیارها باشد.
همچنین شایسته است در برنامههای روز خبرنگار، نمایندگانی از بدنه واقعی و حرفهای رسانهها و پیشکسوتان این عرصه حضور مؤثر داشته باشند و این مراسم صرفاً به فهرستی از اسامی و اهدای لوح و هدایا محدود نشود.
جامعه رسانهای بیش از هر چیز به احترام، استقلال و بهرسمیتشناختن شأن حرفهای خبرنگار نیاز دارد. خبرنگاری که سالها برای تهیه یک گزارش، پیگیری یک مطالبه عمومی یا انعکاس صدای مردم تلاش کرده، انتظار ندارد صرفاً یک لوح تقدیر دریافت کند؛ انتظار او این است که جایگاه حرفهایاش به رسمیت شناخته شود.
روز خبرنگار میتواند فرصتی برای آسیبشناسی وضعیت رسانه نیز باشد؛ فرصتی برای شنیدن صدای خبرنگاران، بررسی مشکلات معیشتی و شغلی آنان، حمایت از رسانههای مسئول و حرفهای و مهمتر از همه، جلوگیری از مخدوش شدن مرز میان رسانهدار، فعال مجازی و خبرنگار حرفهای.
تقدیر از خبرنگار زمانی ارزشمند است که ابتدا «خبرنگاری» به درستی تعریف و جایگاه آن حفظ شود.
اگر قرار است مراسم روز خبرنگار برگزار شود، شایسته است این مراسم در شأن خبرنگارانی باشد که سالها برای این حرفه زحمت کشیدهاند؛ نه محفلی که در آن خبرنگار واقعی و خبرنگارنما در یک جایگاه قرار گیرند و پیشکسوتان نیز سهمی درخور شأن خود نداشته باشند.
روز خبرنگار، روز تجلیل از عنوانها نیست؛ روز احترام به حرفه، تجربه، صداقت و مسئولیت خبرنگاری است.
اگر مسئولان میخواهند واقعاً از خبرنگاران تقدیر کنند، نخست باید اجازه دهند خبرنگار حرفهای جایگاه واقعی خود را پیدا کند و پیشکسوتان این عرصه نیز همانگونه که شایسته است، دیده و شنیده شوند. در غیر این صورت، حتی باشکوهترین مراسمها نیز نمیتوانند جای خالیِ احترام واقعی به حرفه خبرنگاری را پر کنند.
* بوشهر نيوز
[کد خبر:AJ54209]
