« و جعلنا من الماء کل شی حی»(انبیاء/30)

ادامه حیات متکی به وجود آب است و تلاش برای دستیابی به این منبع استراتژیک همواره از برنامه ها و دغدغه های جدی دولتمردان بوده است. خشکسالی های اخیر در بسیاری ازکشورها به ویژه در حوزه خاورمیانه، برخی چالش ها را موجب شده و چه بسا این چالش ها درقرن حاضر به جنگ و نزاع بر سر این منبع مهم و استراتژیک منجر گردد.

چالش آب و منابع آبی تناسب میان ظرفیت و توانایی منابع از سویی و تقاضا و نیاز مصرف کنندگان از سویی دیگر است؛ که قطعاً با گذشت زمان این ظرفیت و توان کاهش یافته ولی نیازها و احتیاجات روبه افزایش خواهد بود. زیرا بخاطر هدر رفت منابع آب، خشکسالی ها، افزایش جمعیت، کاهش نزولات جوی و برخی شاخص ها و عوامل تهدید کننده کیفیت و کمیت منابع آب، هرساله این منابع محدود و محدود تر می شود.

 از این رو با توجه به مطالب فوق و نکاتی که فهرست وار و مجمل در ادامه خواهد آمد، پرواضح است که می بایست آب و منابع آبی جدی ترین و مهم ترین دغدغه فرا روی مدیران و مسئولان استانی و شهرستانی باشد:

1- درحال حاضر هماهنگی و تناسبی بین منابع آب و نیازها و مطالبات وجود ندارد و هر روز شاهد افزایش نیازها، تقاضاها و توقعات دربخش های کشاورزی، صنعتی و شرب هستیم.

2- توازن و تناسبی دربارندگی ها و نزولات جوی دراین شهرستان و شهرستانهای همجوار بنابر دلایل متعدد وجود ندارد (ضرورت دارد کارشناسان دراین خصوص به بررسی و تحقیق لازم بپردازند. شهرستان جم در سنوات نه چندان دور از بیشترین میانگین بارش در استان وجنوب کشور برخوردار بود ولی اکنون ....)

3- برداشتهای بی رویه صنعتی و کشاورزی از سفره های زیر زمینی باعث گردیده شهرستان جم به عنوان یک دشت ممنوعه در برداشت آب محسوب گردد و اکنون با افت فاحش منابع آب مواجه شده ایم.

4- عدم اجرای به موقع تعهدات دولت (در دو دولت گذشته) به خاطر شرایط اقتصادی و بعضاً سوء مدیریت موجب شد، برخی پروژه های تأمین آب یا اجراء نگردد و یا به کندی پیش رود.

5- رشد جمعیت و مهاجرپذیری قطعاً درمصارف مستقیم و غیر مستقیم آب تأثیر گذار می باشد. درطرحهای آمایش سرزمین شهرستان جم بخاطر شرایط اقلیمی مناسب و سایر ظرفیت ها به عنوان یک نقطه سکونتگاهی محسوب شده است. برخورداری از ظرفیتهای اقتصادی، انسانی، کشاورزی و همجواری با تأسیسات و فازهای عریض و طویل پارس جنوبی، توجه و رویکرد مناسب و جامع متولیان و مدیران استانی و کشوری را نسبت به این شهرستان مبرهن می سازد.

6- خشکسالی های اخیر درشهرستان جم و لزوم اتخاذ تدابیر لازم؛ خشکسالی به دوره ای گفته می شود که در آن دوره نزولات  آسمانی نسبت به میانگین بلند مدت آن کمتر باشد. ازعلائم و نشانه های خشکسالی افت مشهود ذخایر و منابع آبی و کاهش شدید آب در رودخانه هاست که این دو نشانه به عینه در دشت جم قابل ملاحظه می باشد. آنچه در پی خشکسالی می بایست در دستور کار مردم و مدیران قرارگیرد تغییرالگوی مصرف، کنار گذاشتن شیوه های سنتی درکشاورزی، نظارت برمشترکین و فرهنگ سازی لازم دراین موارد می باشد.

کوتاه کلام اینکه:

وقوع خشکسالی و به تبع آن بحران آب درگذشته به خاطر شرایط اقلیمی و اکنون بخاطر علل و شرایط دیگر دراستان بوشهر و شهرستان جم بوده و خواهد بود، ولی آنچه ضرورت دارد لزوم برنامه ریزی و مدیریت ازسوی مسئولین است که می بایست با جدیت و اولویت در دستور کارقرارگیرد. درسنوات گذشته بنابررسالت و وظیفه و با استفاده از نکته نظرات نخبگان راهکارهایی در راستای مدیریت و مقابله با بحران آب به متولیان و مسئولان ذیربط پیشنهاد شد و عملیات اجرایی آنها اکثراً آغاز گردید، ولی متأسفانه بنابر دلایل متعدد که درحوصله این مقال نیست به مرحله بهره برداری نرسید.

اکنون در آغازین ماه های شروع بکار دولت تدبیر و امید که چراغ امیدی روشن گردیده مجدداً برآنها اصرار و ابرام می نمایم، امید است مورد امعان نظر دولتمردان قرارگرفته و این شهرستان و استان ازثمرات آنها برخوردار گردد:

1- اجرای طرحهای آبخیزداری و آبخوانداری: مطالعات این طرحها توسط مهندسین مشاور نتپا و با تأمین اعتبار ازسوی شرکت پالایش گاز فجرجم انجام شد. این طرحها بالغ بر 1900 سازه متنوع سنگ و ملاتی، حوضچه، استخر و ... است که اجرایی شدن تام و تمام این طرحها کمک بزرگی به برون رفت شهرستان از بحران آب نموده و شاهد هدر رفت منابع آب پس از نزولات آسمانی نخواهیم بود.

2- تسریع در ادامه اجرای طرح آب کوثر: این پروژه از تعهدات دولت در دور دوم سفرهای استانی بود که عملیات اجرایی آن حدود 3 سال پیش آغاز ولی بخاطر کمبود نقدینگی و .... در 5 کیلومتری شهرستان جم متوقف گردیده است.

3-تعیین قدر و سهم شهرستان جم از سد هایقر: سد هایقر دراستان فارس حوالی فراشبند واقع گردیده است. ازاهداف مطالعه و اجرای این پروژه تأمین قسمتی از آب شرب شهرستان جم بوده است. بنابر اظهار مدیران و متولیان ذیربط این پروژه از محل اعتبارات نفت بوده که لازم است مسئولان استانی و شهرستانی در خصوص تعیین قدر و سهم شهرستان جم ازاین سد با مسئولان استان فارس رایزنی لازم داشته باشند.

4- تعویض و بازسازی شبکه های فرسوده آب شهری و روستایی: دربرخی از شهرها و روستاهای شهرستان شبکه آبرسانی از قدمت بالایی برخوردار بوده که همین موضوع منجر به اتلاف منابع آب می شود. به عنوان مثال شبکه آبرسانی شهر جم که ازقدمت 30 ساله برخوردار است، حدود 7 سال پیش عملیات تعویض شبکه آبرسانی آن آغاز گردید ولی علیرغم پیگیری های متعدد (جلسات، مکاتبات و ...) هنوز این پروژه به اتمام نرسیده و به مرحله بهره برداری نرسیده است. البته لازم به توضیح است که این ایراد و انتقاد به مسئولان دولت سابق وارد بوده است که در زمان ممکن طرح شده است.

5- تسریع در اجرای سد سرچشمه - باغان: این سد در منتهی الیه شمالی شهرستان جم و با هدف تأمین آب شرب شهرستان جم و سایر نقاط استان درحال اجرا است. تخصیص اعتبار لازم و به موقع در مقطع کنونی بسیار حائز اهمیت می باشد.

6- طراحی و احداث کارخانه های آب شیرین کن درجوار خلیج فارس: بدون شک دریا یکی از بزرگترین منابع و نعم الهی است که ضرورت دارد مدیران استان و متولیان ارشد وزارت نفت با طراحی و برنامه ریزی از این ظرفیت و خوان بیکران الهی به نحو شایسته و بایسته استفاده نمایند.

امید است این سطور هر چند اندک بتواند رهگشای مدیران و متولیان نیک اندیش استان و شهرستان زرخیز بوشهر و جم باشد. انشاء الله

منبع:چگاسه

نوشتن دیدگاه